Jak Metallica zrezygnowała ze wzmacniaczy lampowych: historia, która zaczęła się… na Antarktydzie

„Musieliśmy na gwałt szukać rozwiązania na koncert na Antarktydzie, gdzie nie można było używać kolumn” – tak właśnie zaczęła się droga największego zespołu metalowego na świecie do całkowitego odejścia od klasycznych wzmacniaczy gitarowych.

Metallica oficjalnie pożegnała się z „prawdziwymi” lampowymi wzmacniaczami po niespodziewanym olśnieniu na biegunie południowym. Technik gitarowy Jamesa Hetfielda, Chad Zaemisch, opowiada, dlaczego po tym momencie dla zespołu wszystko stało się „tylko Fractal”.

Oprócz długich włosów i skórzanych kurtek niewiele rzeczy jest tak mocno związanych z wizerunkiem heavy metalu, jak ściana stosów Marshall. Kiss, Judas Priest, Metallica – i dziesiątki innych zespołów w różnych latach używały ich nie tylko dla brzmienia, ale też jako symbolu gatunku.

Głośne, rozgrzane i dosłownie ciężkie – Marshall-stacki stały się fizycznym ucieleśnieniem metalowej estetyki. To nie był tylko wzmacniacz, to była deklaracja.

Ale dzisiaj, gdy heavy metal ma już ponad pół wieku, cyfrowe systemy modelujące coraz częściej pokazują klasyczne kolumny i półstosy jako nieporęczne przeżytki przeszłości. Tak, wymachiwanie wzmacniaczem nie jest tak efektowne jak gitarą, ale jeszcze 25 lat temu pojawienie się profesjonalnego muzyka na scenie bez „prawdziwego” wzmacniacza budziło, delikatnie mówiąc, wątpliwości.

Fora internetowe tamtych lat przekonywały początkujących gitarzystów: jeśli na twoim wzmacniaczu typu combo gałka gain jest podpisana słowem „Insane”, a nie „11”, to znaczy, że nikt nie traktuje cię poważnie. Jednak tak jak komputery przeniosły się z osobnych pokoi do naszych kieszeni, tak firmy takie jak Fractal Audio Systems wyprowadziły modelowanie wzmacniaczy z sypialni prosto na światowe sceny.

Weźmy Metallicę. Zespół, który kiedyś śpiewał o tym, jak ryk Marshalli przeszywa uszy i kruszy wszystko wokół na albumie Kill ’Em All, już w 2013 roku całkowicie przeszedł na Fractal Audio Axe-Fx. Dzisiaj ich wzmacniacze lampowe zostają w bazie, a życie koncertowe stało się znacznie prostsze. W tym materiale Chad Zaemisch opowiada o powodach przejścia, pierwszych trudnościach i o tym, dlaczego nie ma już odwrotu.

Dlaczego procesory modelujące w ogóle pojawiły się w setupie Metalliki?

Postawiono nas dosłownie przed faktem: trzeba zagrać koncert na Antarktydzie, gdzie nie można używać systemów nagłośnieniowych. Żadnej głośności. Ze względów ekologicznych organizatorzy nie chcieli tworzyć zanieczyszczenia hałasem. Na szczęście pomoc przyszła od razu.

Matt Picone z Fractal przyjechał i pomógł nam odtworzyć wszystkie główne brzmienia. Tak, początkowo zarówno my, jak i muzycy mieliśmy poważną krzywą uczenia się. Ale kiedy ją przeszliśmy, wszystkim stało się jasne, jak bardzo jest to wygodne.

Czy był strach przed takim przejściem?

Oczywiście. Pierwsze pytanie – czy to w ogóle możliwe? Na szczęście zespół Fractal reagował błyskawicznie, szybko wprowadzając zmiany i poprawki. Z punktu widzenia technika nie chcesz powiedzieć artyście, że teraz jego brzmienie będzie gorsze niż wcześniej.

Czy trzeba było przekonywać zespół, że modelery to droga naprzód?

Praca z Metallicą pod tym względem to przyjemność. Oni zawsze patrzą w przyszłość. Jamesowi zależy na zrozumieniu wszystkich plusów i minusów i może grać przez cokolwiek. To, że powiedział: „A dlaczego byśmy tego nie przyjęli i nie wycisnęli maksimum?”, zasługuje na ogromny szacunek. My, jako zespół, byliśmy zachwyceni. Stare analogowe schematy połączeń były po prostu szalenie skomplikowane.

Poza tym projektanci sceny szybko zrozumieli: jeśli nie mamy już ściany kolumn, pojawia się masa nowych możliwości. Dzisiaj wszystkim potrzebny jest kontent wizualny. Patrzenie na zespół stojący przed linią wzmacniaczy wielu już nie interesuje. A teraz używamy ogromnych ekranów wideo i możemy robić show znacznie większe.

Co to dało z punktu widzenia technika?

Zawsze lubiłem podłączać sprzęt do komputera, zarządzać nim wizualnie i rozumieć, co się dzieje. Przy tworzeniu barw gitarowych zaczynasz rozumieć, dlaczego sygnał jest zbudowany właśnie tak.

Dlaczego stos tonów (tone stack) znajduje się w tym miejscu łańcucha? Chcesz usłyszeć, jak zmieni się charakter lamp wyjściowych? Nie trzeba dotykać gorących lamp rękami – po prostu wybierasz odpowiedni punkt w menu i słuchasz.

To przypomina moment, kiedy menedżerowie tras zaczęli korzystać z telefonów komórkowych i komputerów. Wszystko stało się logiczniejsze. Nie musimy już zatrzymywać autobusu, żeby zadzwonić z budki telefonicznej – teraz wystarczy wysłać maila.

A jednak: co kupić początkującemu gitarzyście na pierwszą wizytę w sklepie?

Niewielki wzmacniacz do pokoju, żeby po prostu słyszeć swoją gitarę. Można pokręcić gain, poeksperymentować. Nie warto tonąć w szczegółach – lepiej skupić się na nauce piosenek i czerpaniu przyjemności z gry.