Jak jeden przebój ocalił Radiohead: historia “Creep”, która złamała zasady branży i zmieniła losy zespołu

Z ponad 40 milionami słuchaczy miesięcznie na Spotify, Radiohead pozostaje jednym z najbardziej rozchwytywanych zespołów rockowych na świecie. A ich utwór Creep, który osiągnął prawie 3 miliardy odtworzeń na samej tylko platformie, pewnie utrzymuje status najbardziej rozpoznawalnego i trwałego przeboju grupy.

W niedawnym wywiadzie dla Uncut gitarzysta Ed O’Brien podzielił się przemyśleniami na temat znaczenia tej piosenki. Jego zdaniem, gdyby Creep nie stał się takim sukcesem, losy grupy mogły potoczyć się zupełnie inaczej — możliwe, że po prostu zniknęliby ze sceny muzycznej.

Odpowiadając na pytanie o moment, w którym Radiohead po raz pierwszy poczuli, że stworzyli coś naprawdę nowego pod względem artystycznym, zauważył:
„Prawdopodobnie był to album The Bends. Na Pablo Honey wpływy innych wykonawców były zbyt oczywiste, natomiast The Bends wyszło znacznie bardziej różnorodne. Wystarczy spojrzeć na jego strukturę: zaczyna się od Planet Telex a kończy na Street Spirit. To dwie zupełnie różne kompozycje — jedna mocna i eksperymentalna w brzmieniu, druga — głęboka i emocjonalna”.

Kontynuuje:
„Doskonale wiedzieliśmy, że pierwszy album miał słabe strony i w dużej mierze trzymał się właśnie dzięki Creep. Gdyby ta piosenka nie stała się hitem, istnieje duże prawdopodobieństwo, że w ogóle nie nagralibyśmy drugiego albumu — wytwórnia mogłaby po prostu z nas zrezygnować”.

Mimo kolosalnego sukcesu, sami członkowie zespołu nie darzą tej kompozycji szczególną sympatią i bardzo rzadko wykonują ją na koncertach.
Frontman Thom Yorke swego czasu nawet nazywał piosenkę „śmieciem”, a pewnego razu na prośbę o zagranie jej ze sceny odpowiedział dość ostro. Co więcej, pozwalał sobie na bardzo surowe wypowiedzi pod adresem fanów tego utworu.

Istnieje również historia o tym, że gitarzysta Jonny Greenwood celowo dodał ostre, „zgrzytliwe” akcenty gitarowe w refrenie podczas nagrywania My Iron Lung, aby zepsuć brzmienie — jednak producent zdecydował się zachować ten efekt.

Piosenka Fake Plastic Trees ma nie mniej ciekawą historię. Thom Yorke napisał ją po koncercie Jeffa Buckleya, który wywarł na nim ogromne wrażenie.
„Kiedy pracowaliśmy nad The Bends, poszedłem na koncert Buckleya. Przypomniało mi to o mojej wrażliwej stronie, którą próbowałem ukrywać”, — opowiadał Yorke.

Początkowo nagrał piosenkę samodzielnie, ale po usłyszeniu rezultatu miał wątpliwości, czy warto ją umieścić na albumie:
„Wydawało mi się, że jest zbyt osobista, zbyt szczera”.

Nagranie kompozycji okazało się trudnym i wyczerpującym procesem. Presja ze strony wytwórni EMI tylko wzmagała napięcie — firma miała nadzieję, że utwór powtórzy sukces Creep.

Później Yorke wspominał:
„To była prawdziwa katastrofa”.

A Ed O’Brien dodawał:
„W pewnym momencie wszystko brzmiało jak November Rain od Guns N’ Roses — zbyt patetycznie i przeładowanie”.

Ostatecznie charakter piosenki pomógł ukształtować przypadkowy błąd:
„Podczas miksowania Paul Q. Kolderie pominął moment wejścia gitar elektrycznych. To był błąd, ale zdecydowaliśmy się go zostawić”, — wyjaśniał Yorke.

Właśnie ten efekt opóźnionego „wybuchu” brzmienia stał się jedną z kluczowych cech kompozycji.

Yorke przyznał również, że rozpłakał się, słysząc po raz pierwszy finalną wersję:
„Podczas nagrywania nie jesteś świadomy siebie — to przypomina medytację. A potem, kiedy słyszysz wynik, jakbyś pierwszy raz patrzył na siebie z boku”.

Pomimo reputacji zespołu, który unika powtarzania swoich przebojów i często idzie pod prąd oczekiwaniom publiczności, w ostatnich latach Radiohead zaczęli częściej włączać Fake Plastic Trees oraz Let Down do koncertowych setlist — szczególnie podczas występów europejskich, które stały się pierwszymi od 2018 roku.

Ciekawe, że w momencie wydania Fake Plastic Trees nie spełniła oczekiwań EMI jako potencjalny przebój. Ale po 30 latach zyskała nowe życie i uznanie.