Narodziny legendy: jak Victor Wooten stworzył rewolucyjny album basowy i przekonał Anthony'ego Jacksona

Fenomenalne występy amerykańskiego wirtuoza w składzie nagrodzonego Grammy zespołu Béla Fleck and the Flecktones od bardzo dawna przynosiły mu szczery podziw basistów i koneserów muzyki na całym świecie. Jeszcze pod koniec lat dziewięćdziesiątych dwukrotnie zdobył prestiżową nagrodę Nashville Music Award w kategorii „Basista roku”, a renomowane wydawnictwo Bass Player trzykrotnie uznało go za najlepszego wykonawcę, co uczyniło go jedynym basistą w historii, który otrzymał tę nagrodę więcej niż raz. Ponadto mistrz zasłużenie zajmuje czołowe miejsca na listach największych basistów wszech czasów.

A mimo to, według wyznania samego muzyka, jednym z jego najbardziej wybitnych i znaczących osiągnięć stało się wydanie debiutanckiego solowego albumu pod tytułem A Show of Hands. Początkowo nagrany w okresie od 1993 do 1994 roku, ten ambitny projekt natychmiast zyskał kultowy status wśród muzyków dzięki poczcie pantoflowej i rozpowszechnianiu bootlegów jeszcze przed oficjalnym wydaniem. Główna koncepcja Victor Wooten polegała na tym, aby wykonać absolutnie wszystkie partie basu na żywo, bez użycia jakichkolwiek studyjnych nakładek (overdubbing) czy ścieżek dublowanych.

„Bardzo chciałem złożyć znaczące oświadczenie — przede wszystkim dla samego siebie, a nie dla szerokiej publiczności. Celem nie było udowodnienie, na co mnie stać, ale pokazanie, że w ogóle da się to zrealizować” — wspomina Victor Wooten. — „Po prostu do końca nie rozumiałem, jak sprawić, by płyta nagrana na jednym instrumencie była interesująca do słuchania od początku do końca. To było swoiste wyzwanie dla samego siebie i byłem niezwykle szczęśliwy z rezultatu”.

„W tamtych latach do mojej dyspozycji były tylko zwykłe kasety audio. Tego dnia, kiedy wszedłem do warsztatu firmy Fodera Guitars w Brooklynie, właśnie pakowali nowy bezprogowy bas do wysyłki dla wielkiego Marcus Miller. Natychmiast wykorzystałem moment: wziąłem kasetę ze swoim albumem, ostrożnie włożyłem ją do futerału i wysłałem do adresata”.

„Dokładnie taką samą sztuczkę zrobiłem z nagraniami dla Stanley Clarke, a także jakimś cudem zdołałem przekazać kasety osobiście do rąk maestro Chick Corea i legendarnego Anthony Jackson. Najfajniejsze w całej tej historii jest to, że absolutnie każdy z nich później skontaktował się ze mną i zostawił opinię. Gdzieś w moich archiwach wciąż przechowuję tę niesamowitą wiadomość głosową, którą zostawił mi Marcus».

„Jednak to właśnie reakcja Anthony Jackson zapadła mi w pamięć najbardziej. Przez długie lata bardzo otwarcie i ostro krytykował takie techniki jak dwuręczny tapping i slap, twierdząc, że nie jest ich zwolennikiem. Aż tu nagle dzwoni do mnie i mówi jeden z najbardziej wystawnych komplementów, jakie kiedykolwiek otrzymałem w życiu”.

„Przyznał, że stałem się pierwszym basistą, który zmusił go do poważnego zastanowienia się nad tym, aby samemu zacząć opanowywać technikę tappingu. Chodziło o to, że na mojej płycie usłyszał pewien element, którego po prostu nie potrafił rozpracować i zrozumieć, jak to zostało zagrane. Usłyszeć takie słowa od takiego tytana jak Anthony Jackson — to najwyższy punkt uznania dla każdego muzyka”.

Swoją autorską technikę wykonawczą, znaną jako "open hammer pluck", autor opisuje następująco: najpierw wydobywasz dźwięk ze struny otwartej kciukiem prawej ręki, potem wykonujesz mocne uderzenie (hammer-on) palcem lewej ręki na gryfie, po czym podciągasz (pluck) kolejną nutę palcem wskazującym prawej ręki. Ta kombinacja tradycyjnie tworzy szybki i gęsty wzór triolowy.

„Moja filozofia zawsze polegała na tym, aby przekształcać wszelkie wypracowane techniki w pełnowartościowe utwory muzyczne. Jeśli szczegółowo opracowywałem jakiś zupełnie nowy chwyt techniczny, od razu siadałem i komponowałem piosenkę, która zmuszała mnie do wykorzystania go w praktyce. Dzięki takiemu podejściu nie tylko monotonnie ćwiczyłem suche techniki — tworzyłem żywą muzykę”.

„Słynna kompozycja "Classical Thump" służy jako idealne potwierdzenie tych słów, gdyż początkowo pomyślana była wyłącznie jako podstawowe ćwiczenie do treningu kciuka. To był po prostu sposób na opracowanie różnych wariantów uderzeń typu slap. Jeśli posłuchacie tego utworu właśnie z takiego punktu widzenia, będziecie mogli naocznie usłyszeć, jak sama technika ewoluuje i komplikuje się w miarę rozwoju tematu muzycznego”.

Jeszcze jeden jaskrawy przykład tego, jak kolosalną ilość muzyki można wydobyć z zaledwie czterech strun, naocznie demonstruje kompozycja "Justice" — głębokie, zmuszające do refleksji dedykacja dla życia ulicznego.

„Dość długo kręciłem ten basowy groove; miał bardzo oryginalne, klimatyczne brzmienie, które w efekcie zainspirowało mnie do napisania tekstu i pozostałych części muzycznych. I nie pytajcie mnie, dlaczego zdecydowałem się zagrać rozbudowane solo właśnie nad refrenem — to po prostu zadziałało!”.

Jeśli chodzi o wielowarstwowe partie wokalne w tym utworze, autor zdradził studyjny sekret: „To w całości mój własny głos, nagrany metodą wielokrotnego nakładania. Ale zamiast próbować śpiewać w różnych rejestrach, po prostu spowalniałem lub przyspieszałem ruch analogowej taśmy na magnetofonie, dzięki czemu radykalnie zmieniał się sam tembr i tekstura mojego głosu. Dokładnie tak samo w swoim czasie postępował genialny Prince».

W ścisłej zgodności z solową koncepcją basową wydawnictwa, muzyk nagrywał wszystkie swoje partie w jednym podejściu. „Kiedykolwiek gram — czy to sam ze sobą, czy na scenie — w mojej głowie zawsze wyraźnie brzmi pełnowartościowy zespół. Dlatego na jednej gitarze staram się w pełni zasymulować gęste brzmienie całej grupy, odtwarzając cały ten bogaty ruch rytmiczny, który dzieje się w przerwach między nutami głównej melodii”.

Jeśli mówić o technicznej stronie pytania, to swój główny album muzyk nagrał na firmowym 4-strunowym basie marki Fodera w standardowym stroju. Do sesji wykorzystano absolutnie świeże komplety strun, a sygnał kierowano bezpośrednio do konsolety mikserskiej przez wysokiej klasy preampy lampowe marek Demeter i ADA. „Ponadto ustawiliśmy czuły mikrofon studyjny prosto przed korpusem i gryfem basu, aby maksymalnie wyraźnie uchwycić chlastający atak strun i akustyczne kliknięcie”.

Chyba żaden utwór na płycie nie ilustruje ogólnej filozofii wykonawczej mistrza jaśniej niż słynna rzecz "U Can't Hold No Groove". „To wciąż jedna z tych kompozycji, której rozbiór na warsztatach proszą mnie najczęściej”.

„Cały dysk był w pełni nagrany i zmiksowany już kilka miesięcy wcześniej, kiedy nagle podjąłem decyzję o dodaniu do tej piosenki wokalu. Zadzwoniłem do słynnego basisty Will Lee, a on z radością zgodził się zaśpiewać w duecie. Początkowo w ogóle nie planowałem sam śpiewać, ale on dosłownie namówił mnie na ten krok. W efekcie zrobiliśmy świetną, przyjacielską stylizację na manierę legendarnego Larry Graham».

Kolejnym bezdyskusyjnym arcydziełem, które stało się wzorcem dla kilku pokoleń basistów i głównym faworytem na każdych koncertach na żywo, jest tytułowy utwór "A Show of Hands".

„Mój bliski przyjaciel o imieniu Steve Lowrey kiedyś namalował mój portret i nazwał obraz "A Show of Hands" (Pokaz rąk). Od razu zrozumiałem, że to idealne imię dla przyszłej płyty. A kiedy ten utwór był w pełni gotowy w studiu, nazwa pasowała do niego po prostu bezbłędnie”.

„Dla tej konkretnej kompozycji użyłem swojego unikalnego basu stereofonicznego — specjalnego czterostrunowego instrumentu Fodera, na którym zainstalowano indywidualne przetworniki piezo dla każdej osobnej struny, uzupełnione customową elektroniką magnetyczną od mistrza Bill Bartolini. System piezo pozwalał nagrywać sygnał z każdej struny na absolutnie izolowaną ścieżkę. Podczas finalnego miksu po prostu rozdzieliłem te ścieżki w panoramie”.

„Przez kolejne długie lata musiałem niezliczoną ilość razy wykonywać tę piosenkę na żywo na oczach zdumionej publiczności, aby osobiście udowodnić ludziom: cała ta gęsta masa muzyki naprawdę jest grana przez jednego człowieka w czasie rzeczywistym bez żadnych podkładów”.