Zero wody, zero pogłosu, zero litości: 40 lat nieśmiertelnego arcydzieła Slayer — „Reign in Blood”!

Czterdzieści lat później ten krążek pozostaje monumentalnym kamieniem milowym, który na zawsze zmienił brzmienie, tempo i same granice tego, co możliwe w ciężkiej muzyce.

Do połowy lat 80. w thrash metalu zdążyła już ukształtować się własna hierarchia, na której szczyt wspięła się Metallica po podpisaniu kontraktu z Elektra w 1984 roku. U Slayer do tamtego momentu ukazały się dwa albumy w niezależnej wytwórni Metal Blade — „Show No Mercy” i „Hell Awaits” — i szli tuż za nimi, jednak, jak pisał dziennikarz muzyczny Don Kaye dla wydania Louder, nikt „wtedy specjalnie nie oczekiwał, że Slayer podpiszą kontrakt z dużą wytwórnią, ponieważ grali zbyt ciężko”.

Potem nastąpił nieoczekiwany sojusz. Hip-hopowa wytwórnia Def Jam, stojąca za sukcesem Run-DMC i Beastie Boys, zwróciła uwagę na grupę, a jej szef Rick Rubin zabiegał o ich podpisanie bardziej niż jakikolwiek inny konkurent. Album, który narodził się w wyniku tej umowy, „Reign in Blood”, trafił do sprzedaży 7 października 1986 roku. Gitarzysta Kerry King wspominał w wywiadzie dla Metal Hammer: „Wtedy nawet nie zdawaliśmy sobie sprawy, jak wyjątkowa wyszła to praca. Wiedzieliśmy, że jest fajna, ale nie mogliśmy nawet pomyśleć, że będą o niej mówić przez następne 30 lat”.

Ambicje były całkowicie świadome. „Stawaliśmy się zuchwali — wspominał perkusista Dave Lombardo w wywiadzie dla historii mówionej Louder. — Mieliśmy już za sobą dwa albumy i trasy koncertowe”. Właściciel Metal Blade Brian Slagel sformułował cel wprost: „Przy „Reign In Blood” mieliśmy jedno założenie: „Chcemy nagrać najszybszą i najcięższą płytę, jaka kiedykolwiek powstała””.

Nowy materiał rodził się inaczej niż wcześniej. Gitarzysta Jeff Hanneman kupił sprzęt do nagrywania i zaczął tworzyć dema, przynosząc grupie kasety z gotowymi partiami perkusji, riffami i aranżacjami. Był wtedy poważnie zafascynowany zachodnim wybrzeżem punk rocka. „TSOL, Minor Threat, Dead Kennedys, Circle Jerks... Jeff ciągle odkrywał nowe grupy” — opowiadał Dave Lombardo. „To był zdecydowanie punkt zwrotny”. Wokalista i basista Tom Araya zauważał, że nikt nie myślał o wygładzaniu kantów: „Kerry i Jeff mówili, że nie chcą nagrywać wolnego albumu; chcieli zrobić coś szybkiego. Nawet nie podejrzewali, że wyjdzie aż tak szybko...”

U Rick Rubin nie było prawie żadnego doświadczenia w pracy ze sceną metalową. Zobaczył Slayer po raz pierwszy w nowojorskim klubie The Ritz i opowiadał w tej samej retrospektywie: „Przed koncertem nie wiedziałem o nich nic, a oni po prostu zryli mi beret”. Reakcja Kerry King na współpracę była mniej entuzjastyczna: „Czy byłem fanem hip-hopu? Nie, nie byłem”.

Zespół udał się do studia Hit City West w Los Angeles wraz z Rick Rubin oraz inżynierem dźwięku Andym Wallace’em. Dave Lombardo zapamiętał to miejsce jako dość skromne: „Studio mieściło się w małym budynku na rogu Pico i La Cienega Blvd. Nic luksusowego”. Swoje partie nagrał zadziwiająco szybko. „Wydaje mi się, że uwinąłem się w trzy-cztery dni — wspominał. — Żadnych komputerów, żadnego oprogramowania. Wszystko było wyćwiczone: złapałeś tempo, nacisnąłeś przycisk nagrywania i starałeś się nie zawalić”.

Głównym sekretem zmiany brzmienia było usunięcie tego, co zbędne. Na „Hell Awaits” grupa aktywnie używała gęstego pogłosu, a Jeff Hanneman później opisywał różnicę tak: „„Hell Awaits” miało produkcję w stylu „ściany dźwięku” Phila Spectora. Rubin powiedział: „Nie potrzebujecie tego. Bez pogłosu dźwięk stanie się bardziej agresywny i uderzy prosto w twarz””. Kerry King pamiętał moment, w którym układanka się złożyła: „Ktoś wtedy powiedział: „Nie potrzebujesz pogłosu, żeby brzmieć fajnie”. Kiedy ta myśl dotarła do głowy, pomyśleliśmy: „Okej, to brzmi cholernie spójnie””.

Rick Rubin podszedł do sprawy z pozycji entuzjastycznego fana, który posiadał własną teorię i nie był obciążony szablonowymi metalowymi nawykami. W wywiadzie dla Ricka Beato w 2024 roku tłumaczył swoje podejście: „Nie chciałem, żeby to zamieniło się w papkowaty dudniący bas; chciałem uzyskać wyraźny puls”. I dodawał: „Działałem przez odejmowanie, a nie dodawanie. Wróciliśmy do sedna”. Jedyne, o co prosił, by dodać, to poczucie zagrożenia. Jedynym zastrzeżeniem Rick Rubin, według danych MusicRadar, było to, że zespół lekko odszedł od szatańskiej estetyki pierwszych dwóch albumów, więc w pewnym momencie zażądał: „Więcej szatana!” „Oddalali się od swoich korzeni” — śmiał się. Ten sam materiał cytuje Jeff Hanneman na temat tego, gdzie powstawała lwia część utworów — w pokoju jego dziewczyny u jej rodziców: „Kiedy jej tata wracał do domu z pracy, piliśmy trzy-cztery martini, graliśmy w gry wideo, a potem pisałem muzykę w jej sypialni”.

Dziesięć piosenek sprowadziło wczesne, monumentalne kompozycje zespołu do twardego minimum. „Angel of Death” otwiera płytę z czasem trwania 4:51, a Jeff Hanneman napisał ją po tym, jak w czasie trasy zaczytał się w książkach o Josefie Mengele. Dave Lombardo określił nastrój krótko: „Założenie było: „Bądźmy brutalni. Bądźmy złowieszczy, mroczni”. Uważałem, że to wspaniałe”. Finałowy utwór albumu powstał dosłownie w ostatniej chwili. Kerry King opowiedział, że dopisywał tekst do „Raining Blood” prosto w holu studia: „Wydaje mi się, że Jeff akurat nagrywał ścieżki w środku. Nie miał pomysłów na tę część, nad którą pracowałem ja, więc rzucił: „Dobra, spróbuję. Skończyłem””. Ulubiony fragment albumu dla Dave Lombardo — to przejście z „Postmortem” w „Raining Blood”, które nazywa „potwornym” i dodaje: „To epickie, jak jeden utwór przelewa się w drugi”. Album kończy się pełną minutą dźwięków deszczu.

Krótkość wydania zaskoczyła absolutnie wszystkich, włącznie z wokalistą. „Wszystkie 10 utworów zamknęło się w 28 minutach — mówił Tom Araya. — Zgodnie z kontraktem pełnowymiarowy album powinien trwać przynajmniej 45 minut. Zapytałem Ricka, czy to w porządku. Jego odpowiedź sprowadzała się do następującego: „Jest tu 10 utworów, co stanowi album. Mają zwrotki, solówki i refreny””.

Okładka wyszła nie mniej prowokacyjna niż sama muzyka. Rick Rubin zaangażował Larry’ego W. Carrolla, ilustratora politycznego, którego prace publikowano w The Progressive, The Village Voice i The New York Times, a nie etatowego artystę ciężkiej sceny. „Potrzebowaliśmy okładki, która oddawałaby nasze sedno — tłumaczył Tom Araya. — Nie dążyliśmy do zrobienia swojego odpowiednika Eddiego od Iron Maiden, ale wizualizacja musiała zwalać z nóg”.

Carrollowi przekazano muzykę i teksty, a on stworzył groteskową, przesyconą wizję piekła: demoniczna postać z głową kozła zasiada na tronie nad morzem odciętych głów, w otoczeniu powykręcanych ciał i symboliki religijnej. W przyszłości Carroll wykona okładki do „South of Heaven” i „Seasons in the Abyss”, ale to właśnie „Reign in Blood” zapoczątkował język wizualny, który stał się nierozłączny ze Slayer: brutalny, okultystyczny, przerażający i świadomie ciężki w odbiorze.

Potem do akcji wkroczył dystrybutor. Wydawnictwa Def Jam wypuszczano przez Columbia, a prezes firmy Walter Yetnikoff uznał „Angel of Death” za antysemicki i odmówił wydania albumu, jeśli otwierający utwór nie zostanie usunięty. Grupa odpowiedziała odmową. „Nagły zwrot — wytwórnia płytowa nie chce już wydawać płyty — wspominał Tom Araya. — My na to: „Ja pierdolę...””. Wspomnienia Kerry King są równie bezpośrednie: „Ja w tamtym czasie nie miałem pojęcia o świecie. Pomyślałem: „To najgłupsza bzdura, jaką słyszałem””.

W efekcie album przygarnęła wytwórnia Geffen, która celowo nie umieściła swojego logo na płycie i wykluczyła ją z oficjalnego kalendarza wydań. Dave Lombardo uważa, że ten skandal wyszedł na dobre: „Po prostu szliśmy za Rickiem i tym, co wymyślił, a to naprawdę zadziałało na naszą korzyść, tworząc wokół albumu aurę tajemnicy. Ludzie stali się ciekawi”. Dziennikarz muzyczny Don Kaye wspominał, że mainstreamowe magazyny niemal ignorowały wtedy zespół, a jedyna wzmianka w Rolling Stone pojawiła się dopiero po tym, jak Columbia odmówiła dystrybucji wydania.

Grupa wielokrotnie odpierała oskarżenia o wspieranie nazizmu, a kontrargument Kerry King, który Louder przytacza z wywiadu dla Loudwire z 2015 roku, pozostawał niezmienny: „Moja odpowiedź na to od pierwszego dnia brzmi tak: jeśli włączycie to na History Channel i usuniecie stamtąd Slayer, to będzie pouczająca, fascynująca podróż przez II wojnę światową. Dodajcie tam Slayer i heavy metal — i wszyscy od razu: „O, to oni jednak na poważnie!””.

Płyta nigdy nie trafiła do rotacji radiowej. Zadebiutowała na 127. miejscu listy Billboard 200, wspięła się na 94. miejsce w szóstym tygodniu, dotarła do 47. pozycji w Wielkiej Brytanii i otrzymała „złoty” status w USA 20 listopada 1992 roku. Pierwsza reakcja Briana Slagela była lakoniczna: „To wyglądało tak, jakby przez 29 minut bez przerwy ktoś młócił cię po głowie”.

Na koncertach album wyważał wszystko na swojej drodze. Trasa rozpoczęła się w Halloween 1986 roku w The Moore Theater w Seattle, gdzie na rozgrzewce grał Overkill. Wokalista Overkill Bobby „Blitz” Ellsworth zapamiętał ten występ: „Wyszliśmy przed Slayer pod gradem lecących w nas mokrych ręczników papierowych, zapalniczek Zippo i monet”. Dave Lombardo opisywał konsekwencje koncertów: „Sprzątali salę po występie, szedłeś przez halę, a dookoła stały kałuże krwi”. Później tego samego roku odszedł z zespołu, ale Rick Rubin dzwonił do niego codziennie, oferował pensję i w końcu sam przyjechał po niego swoim Porsche, żeby zawieźć na próbę, gdy perkusista wrócił do grupy w 1987 roku.

To, co sprawiało, że „Reign in Blood” był tak szokujący, nie polegało tylko na szybkości utworów. Pomiędzy słuchaczem a grupą nie pozostawały prawie żadne bariery. Gitary brzmiały brutalnie „sucho”, perkusja wydawała się żywa i bliska, a nie ukryta za efektami studyjnymi, a aranżacje prawie nie zostawiały czasu na oddech. Żadnych wielkich wstępów i prób uczynienia przemocy „wygładzoną”. Płyta po prostu uderzała w słuchacza z pełną prędkością i nie zwalniała tempa aż do samego końca.

Reputacja albumu rosła z latami. Magazyn Decibel w listopadzie 2004 roku włączył go do swojej Galerii Sław jako pierwszy album, a Kerry King miał bardziej pragmatyczne wyjaśnienie trwałości wydania. Powiedział Kerrang!: „Gdybyście wydali „Reign in Blood” dzisiaj, nikogo by to nie obchodziło. Chodziło o moment; to była zmiana brzmienia. W thrash metalu nikt wtedy nie słyszał jeszcze tak jakościowej i mocnej produkcji na płytach. Po prostu złożyło się wiele czynników”. Don Kaye zauważył, że album „był odczuwalny nie tyle jako krok ewolucyjny, co nowa poprzeczka dla wszystkiego, co miało po nim nastąpić”, a Slagel dodał, że „wprowadził ekstremalny i superciężki metal do masowego słuchacza. Uścielił drogę dla Pantery i wielu innych grup, które odniosły sukces”.

Ale jego trwała siła wykracza daleko poza zwykły wpływ na tysiące naśladowców. Dave Lombardo zauważa coś bardziej osobistego w tym, co ludzie mówią o albumie: „Choć muzyka mogła być agresywna i ostra, wielokrotnie słyszałem, jak pomagała ludziom przetrwać najgorsze chwile w ich życiu. I to jest naprawdę cenne”. Na tle wszystkich rozmów o szybkości, ciężarze i brutalności to właśnie może okazać się główną miarą prawdziwej żywotności „Reign in Blood”.

Tej jesieni zespół świętuje jubileusz na scenie. Slayer zakończyli działalność koncertową w 2019 roku, ale reaktywowali się w 2024. Po zagraniu całego albumu w Shakopee, w stanie Minnesota, 4 września (ich pierwsze pełne wykonanie płyty od 2014 roku), powtórzą ten występ w ramach trasy po Ameryce Łacińskiej, która rozpocznie się w Meksyku 21 października, a także w hali Kia Forum w Inglewood w Kalifornii, 13 i 14 listopada – będą to ich pierwsze koncerty w Los Angeles od siedmiu lat.

Czterdzieści lat później „Reign in Blood” brzmi nie tyle jak artefakt z 1986 roku, co jak ostrzeżenie, które z jakiegoś powodu nie przestaje być aktualne. Jego wpływ jest wszędzie, ale skalę oddziaływania trudno zmierzyć liczbami: dziesięć piosenek, 29 minut, ani jednego zbędnego ruchu i koncepcja brzmienia, która obnażyła heavy metal do jego najbardziej drapieżnych podstaw. Slayer początkowo postawili sobie za cel nagranie najszybszego i najcięższego albumu w swoim życiu. Być może nieświadomie stworzyli wydawnictwo, które kategorycznie odmówiło zestarzenia się. Płyta kończy się niemal zanim zdążysz wziąć oddech i prawdopodobnie właśnie w tym kryje się sama istota Slayer.